Faktura w euro, a podatek w złotych: jak poprawnie przeliczyć kwotę WHT

Salon fryzjerski wykupuje roczną licencję na system rezerwacji online od zagranicznego dostawcy. Faktura opiewa na 2 000 euro, a termin płatności mija za tydzień. Księgowa pyta, czy trzeba potrącić podatek u źródła, a jeśli tak, to od jakiej kwoty w złotych. Właśnie tu zaczynają się kłopoty: faktura jest w euro, a deklaracje i wpłaty do urzędu skarbowego składa się wyłącznie w polskiej walucie.

Taka sytuacja dotyczy nie tylko salonów. Podobnie wygląda płatność za reklamę w zagranicznym serwisie, za program do wystawiania ofert czy za zagraniczną licencję używaną w sklepie lub gabinecie. Płatnik, czyli polska firma wypłacająca należność, odpowiada za prawidłowe obliczenie, pobranie i odprowadzenie podatku. Jeśli się pomyli, zaległość i odsetki spadną na niego, a nie na zagranicznego kontrahenta.

W tym artykule przejdziemy przez cały proces: od ustalenia podstawy opodatkowania, przez wybór właściwego kursu NBP, po wyliczenie na liczbach, termin wpłaty i dokumenty do archiwum. Omówimy też błędy, które zdarzają się najczęściej. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady, ale pozwoli Ci zadawać księgowemu trafne pytania.

Dlaczego faktura w euro komplikuje podatek u źródła

Podatek u źródła (WHT) wylicza się od przychodu zagranicznego podatnika, a ten wyrażony jest w euro. Przepisy wymagają jednak, by podstawę i sam podatek podać w złotych. Pojawia się więc dodatkowy krok: przeliczenie waluty według określonych zasad, a nie dowolnego kursu, który akurat widać w aplikacji bankowej czy kantorze.

Ryzyko błędu wynika z kilku miejsc naraz. Po pierwsze, trzeba wybrać dzień, od którego liczy się kurs. Po drugie, trzeba rozstrzygnąć, od której kwoty z faktury liczyć podatek, bo na dokumencie może być VAT albo dodatkowe pozycje. Po trzecie, stawka zależy od rodzaju płatności, kraju kontrahenta i posiadanych dokumentów. Pomyłka na którymkolwiek etapie zmienia wynik, a przy kilku płatnościach w roku różnice się sumują.

Dla małej firmy problemem bywa także rutyna. Przelew w euro robi się szybko, a podatek w złotych wymaga osobnej wpłaty i osobnych obliczeń. Dlatego warto mieć stały schemat postępowania, który zadziała przy każdej fakturze w walucie obcej, niezależnie od tego, czy płacisz za reklamę, licencję czy usługę doradczą.

Podstawa opodatkowania: od jakiej kwoty z faktury liczy się WHT

Podstawą jest co do zasady przychód zagranicznego podatnika, czyli kwota należności z faktury. W praktyce oznacza to pełną kwotę, którą płacisz kontrahentowi z tytułu danego świadczenia, bez pomniejszania jej o koszty, jakie ponosi po swojej stronie. Podatku nie liczy się więc od kwoty, która „zostanie” po jego potrąceniu, tylko od kwoty należnej przed potrąceniem.

Brutto czy netto

Kluczowe jest to, czy na fakturze występuje podatek od wartości dodanej. Jeżeli zagraniczny kontrahent doliczył VAT i jest to element ceny, który on faktycznie otrzymuje, zwykle wchodzi on do przychodu. Gdy faktura jest wystawiona bez VAT, bo usługa rozliczana jest przez Ciebie w Polsce jako import usług, podstawą jest po prostu kwota z faktury. Przy imporcie usług VAT naliczasz sam i jest to osobne rozliczenie, które nie zwiększa podstawy WHT.

Jeśli faktura zawiera kilka pozycji, na przykład licencję i wdrożenie, warto je rozdzielić. Różne świadczenia mogą podlegać różnym stawkom albo w ogóle nie podlegać WHT. Wtedy podstawę ustala się odrębnie dla każdej pozycji, a nie od łącznej kwoty na dole dokumentu.

Stawka krajowa i z umowy

Kwota podstawy to jedno, stawka drugie. Krajowe stawki to najczęściej 20 proc. (m.in. usługi niematerialne, takie jak doradztwo czy reklama) oraz 20 proc. także od należności licencyjnych, choć dla części z nich możliwe jest zastosowanie niższej stawki wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, często 5 proc., 10 proc. lub 0 proc. Do jej zastosowania potrzebny jest certyfikat rezydencji kontrahenta oraz spełnienie dodatkowych warunków, w tym tzw. należytej staranności.

Pamiętaj też, że przy płatnościach przekraczających w roku podatkowym 2 mln zł do jednego podmiotu obowiązują dodatkowe wymogi dotyczące pobierania podatku, więc przy większych kwotach warto skonsultować sposób rozliczenia. Dla typowej małej firmy płacącej kilka tysięcy euro rocznie ten próg zwykle nie jest problemem, ale dobrze go znać.

Który kurs NBP zastosować i z jakiego dnia

Przychód wyrażony w walucie obcej przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski. Chodzi o kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Nie jest to kurs kupna ani sprzedaży z Twojego banku, kantoru czy platformy płatniczej, nawet jeśli to po nim realnie rozliczono przelew.

Jak ustalić dzień uzyskania przychodu

To najczęstsze źródło wątpliwości. Dla usług co do zasady przychód powstaje w dniu wykonania usługi, ale nie później niż w dniu wystawienia faktury lub uregulowania należności. Dla usług ciągłych, takich jak abonament czy licencja rozliczana okresowo, przychód powstaje z upływem okresu rozliczeniowego wskazanego w umowie lub na fakturze. W praktyce więc bierzesz najwcześniejszą z dat: wykonania usługi, wystawienia faktury albo zapłaty.

Przy należnościach licencyjnych i podobnych płatnościach obowiązują własne reguły, a w wielu przypadkach liczy się moment faktycznej wypłaty lub postawienia środków do dyspozycji. Jeżeli nie masz pewności, jak zakwalifikować płatność, ustal to przed obliczeniem kursu, ponieważ od tej daty zależy cała reszta.

Jak znaleźć właściwą tabelę

Kursy średnie publikuje NBP w tabeli A, w archiwum dostępnym na stronie banku centralnego. Wystarczy wyszukać dzień roboczy poprzedzający ustaloną datę i odczytać kurs euro. Jeśli poprzedni dzień wypada w sobotę, niedzielę lub święto, cofasz się do ostatniego dnia, w którym tabela została opublikowana. Przykładowo przy przychodzie we wtorek bierzesz kurs z poniedziałku, a przy przychodzie w poniedziałek kurs z piątku.

Dobrą praktyką jest wydrukowanie lub zapisanie w PDF wybranej tabeli i dołączenie jej do faktury. Dzięki temu w razie kontroli łatwo pokażesz, skąd wziął się kurs, a Ty nie będziesz musiał szukać go po miesiącach. Kurs podawany jest z czterema miejscami po przecinku i w takiej dokładności należy go stosować.

Przykład krok po kroku: faktura na 2 000 euro

Załóżmy, że salon kosmetyczny kupuje od kontrahenta z kraju, z którym Polska ma umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, roczną licencję na oprogramowanie do rezerwacji. Faktura na 2 000 euro, bez VAT, została wystawiona we wtorek 14 maja, a przychód powstaje właśnie tego dnia. Płatność nastąpi kilka dni później, ale to nie ona decyduje o kursie.

  1. Data: przychód we wtorek 14 maja, więc kurs bierzemy z ostatniego dnia roboczego wcześniej, czyli z poniedziałku 13 maja.
  2. Kurs: przyjmijmy hipotetycznie 4,3000 zł za euro.
  3. Podstawa: 2 000 euro × 4,3000 = 8 600,00 zł.
  4. Stawka: zależy od dokumentów, patrz poniżej.

Kurs w tym przykładzie jest wymyślony i służy wyłącznie do pokazania rachunku. W praktyce zawsze pobierasz rzeczywisty kurs z tabeli NBP.

WariantStawkaObliczeniePodatek (po zaokrągleniu)
Bez certyfikatu rezydencji20 proc.8 600,00 × 20%1 720 zł
Z certyfikatem, stawka z umowy 10 proc.10 proc.8 600,00 × 10%860 zł

Podatek zaokrągla się do pełnych złotych, przy czym końcówki od 50 groszy w górę zaokrągla się do całości, a poniżej 50 groszy odrzuca. Jeśli podstawa byłaby np. 8 612,35 zł, podatek 10 proc. wyniósłby 861,235 zł, czyli 861 zł. Różnica między wariantami to w tym przykładzie 860 zł, co pokazuje, jak ważny jest certyfikat i spełnienie warunków do zastosowania preferencji.

Kontrahentowi przelewasz 2 000 euro pomniejszone o równowartość pobranego podatku, jeśli umowa nie przewiduje, że to Ty ponosisz jego ciężar. Podatek w złotych wpłacasz osobno do urzędu. Sprawdź w umowie, czy cena jest ustalona jako kwota netto dla dostawcy, bo wtedy może być konieczne „urealnienie” kwoty, co wymaga osobnych wyliczeń.

Termin, forma wpłaty i dokumentacja płatnika

Podatek pobierasz w momencie dokonania wypłaty należności, czyli potrącasz go z kwoty przekazywanej kontrahentowi. Wpłata do urzędu skarbowego musi nastąpić do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek. Jeśli ten dzień wypada w sobotę, niedzielę lub święto, termin przesuwa się na kolejny dzień roboczy. Wpłaty dokonujesz w złotych na właściwy rachunek urzędu, z opisem wskazującym rodzaj podatku i okres.

Informacje i deklaracje

Za rok podatkowy składasz informację o pobranym podatku. Dla podatników CIT jest to formularz CIT-10Z (zbiorcza deklaracja płatnika), dla osób prowadzących działalność w ramach PIT odpowiednio PIT-4R. Dodatkowo przekazujesz podatnikowi zagranicznemu lub urzędowi informację IFT-2R, która zawiera dane o wypłaconych należnościach i pobranym podatku. Terminy są zasadniczo ustalone na koniec stycznia (CIT-10Z i PIT-4R w określonych terminach roku następnego) oraz koniec lutego dla IFT-2R, dlatego sprawdź aktualne daty w przepisach.

Co przechowywać

Zachowaj komplet dokumentów, który uzasadnia Twoje wyliczenia:

  • fakturę i umowę lub zamówienie,
  • certyfikat rezydencji (oryginał lub kopię, zgodnie z przepisami) i dokumenty dotyczące należytej staranności,
  • wydruk tabeli kursów NBP z użytym dniem,
  • arkusz z obliczeniem podstawy, stawki i podatku,
  • potwierdzenie przelewu podatku oraz przelewu do kontrahenta.

Lista kontrolna przed przelewem

  1. Czy świadczenie podlega WHT i jak je zakwalifikować?
  2. Jaka kwota z faktury jest podstawą?
  3. Jaki jest dzień powstania przychodu?
  4. Jaki kurs średni NBP z poprzedniego dnia roboczego?
  5. Jaką stawkę stosujesz i czy masz do niej dokumenty?
  6. Czy podatek jest zaokrąglony i gotowy do wpłaty w terminie?

Różnice kursowe i najczęstsze błędy w przeliczeniach

Częsta wątpliwość brzmi: co jeśli kurs euro zmieni się między wystawieniem faktury a przelewem? Dla kwoty WHT nie ma to znaczenia. Podstawę ustala się raz, według kursu z dnia poprzedzającego powstanie przychodu, i późniejsze wahania jej nie zmieniają. Różnica między kursem z faktury a kursem faktycznego rozliczenia to osobna kwestia różnic kursowych w Twoim rachunku wyników, niezwiązana z podatkiem u źródła.

Błędy, które zdarzają się najczęściej, to:

  • Kurs bankowy zamiast NBP. Kurs sprzedaży z banku lub z aplikacji płatniczej daje inną kwotę niż wymagany kurs średni.
  • Zły dzień. Użycie kursu z dnia płatności lub z dnia wystawienia faktury, zamiast z dnia roboczego poprzedzającego dzień przychodu.
  • Liczenie od kwoty po potrąceniu. Podatek wylicza się od pełnej należności, a nie od sumy już pomniejszonej o WHT.
  • Pominięcie zaliczek i płatności częściowych. Każda część należności może powstawać w innym dniu, więc wymaga własnego przeliczenia i własnej oceny momentu powstania przychodu.
  • Brak podziału pozycji. Jedna stawka na całą fakturę, mimo że część świadczeń podlega innym zasadom.

Dobrym nawykiem jest sporządzanie krótkiego zestawienia dla każdej płatności. Zajmuje kilka minut, a w razie pytań z urzędu pozwala wyjaśnić wszystko jednym dokumentem.

Podsumowanie

Przeliczenie WHT z faktury w euro sprowadza się do kilku powtarzalnych kroków. Najpierw ustal, czy płatność podlega podatkowi i od jakiej kwoty go liczyć. Następnie wyznacz dzień powstania przychodu, odczytaj kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego przed nim i przelicz podstawę na złote. Zastosuj właściwą stawkę, krajową albo z umowy, jeśli masz do niej komplet dokumentów, i zaokrąglij podatek do pełnych złotych.

Potem pozostaje potrącić podatek przy wypłacie, wpłacić go do 20. dnia kolejnego miesiąca, złożyć wymagane informacje i zachować dokumentację. Przy płatnościach nietypowych, takich jak zaliczki, duże kwoty, kilka różnych świadczeń na jednej fakturze czy wątpliwości co do certyfikatu, warto skonsultować się z księgowym, zanim zrobisz przelew.

Najczęstsze pytania

Czy mogę użyć kursu z banku, którym wykonuję przelew?

Nie. Do wyliczenia podstawy WHT stosuje się kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania przychodu. Kurs bankowy może być wykorzystany tylko do celów rozliczenia samego przelewu.

Czy zmiana kursu w dniu przelewu wpływa na kwotę WHT?

Nie. Podstawa jest ustalona raz, według kursu z dnia poprzedzającego powstanie przychodu. Późniejsze wahania kursu mogą wpłynąć na różnice kursowe w Twoich księgach, ale nie zmieniają podatku u źródła.

Od której kwoty z faktury liczyć podatek?

Od pełnej należności przed potrąceniem podatku, z uwzględnieniem tego, czy poszczególne pozycje faktury podlegają WHT. Podatku nie liczy się od kwoty, którą kontrahent otrzyma po jego pobraniu.

Czy przy zaliczkach przelicza się każdą wpłatę osobno?

Co do zasady tak, jeśli każda wpłata tworzy odrębny moment powstania przychodu. Wtedy każda część ma własny dzień i własny kurs NBP. Przy bardziej złożonych układach warto potwierdzić sposób rozliczenia z księgowym.